ประวัติความเป็นมาของสถานีตำรวจ

หลักฐานทางภาพถ่าย: มีการค้นพบภาพถ่ายหน้าสถานีตำรวจภูธรวิเศษชัยชาญ ซึ่งถ่ายไว้เมื่อประมาณก่อนปี พ.ศ. 2470 ซึ่งแสดงให้เห็นว่าสถานีตำรวจแห่งนี้มีมานานแล้ว

            ชื่อ “วิเศษชัยชาญ” ใน “สภ.วิเศษชัยชาญ” มาจากชื่ออำเภอวิเศษชัยชาญ ซึ่งเป็นชื่อของพื้นที่ตั้งสถานีตำรวจ โดยความหมายของชื่อวิเศษชัยชาญนี้ สันนิษฐานว่าหมายถึง “ชัยชนะอันวิเศษ” หรืออาจเกี่ยวข้องกับนักรบตามความเชื่อของคนท้องถิ่น

           ประมาณ ปี พ.ศ. 2439 โดยมีการตั้งที่ว่าการอำเภอวิเศษชัยชาญทางฝั่งตะวันออกของแม่น้ำน้อย หมู่ที่ 3 ตำบลไผ่จำศิล อำเภอวิเศษชัยชาญ จังหวัดอ่างทอง ติดกับวัดท่าสุวรรณ์ (วัดวิเศษชัยชาญ) ซึ่งที่ทำการสถานีตำรวจภูธรวิเศษไชยชาญ (ที่เดิม) นั้นตั้งอยู่ติดกับที่ว่าการอำเภอวิเศษชัยชาญ (ที่ตั้งเดิม) ด้วยไม่มีการปรากฏหลักฐานการตั้งที่แน่ชัดจึงสันนิษฐานว่าน่าจะมีการจัดตั้งขึ้นไล่เลี่ยกันกับการจัดตั้งอำเภอวิเศษชัยชาญ (เกี่ยวกับปีที่ก่อตั้งหรือผู้ก่อตั้ง สภ.วิเศษชัยชาญนั้นยังไม่ปรากฏชัดเจน แต่มีหลักฐานบ่งชี้ว่ามีสถานีตำรวจในพื้นที่นี้มาตั้งแต่ก่อนปี พ.ศ. 2470 และมีความเชื่อมโยงกับประวัติศาสตร์อันยาวนานของชื่อเมืองวิเศษชัยชาญ)
           หลังจากนั้น สถานีตำรวจภูธรวิเศษชัยชาญ ได้ย้ายที่ทำการไปตั้งอยู่ริม ถนนโพธิ์พระยา-ท่าเรือ (3195) หมู่ที่ 7 ตำบลศาลเจ้าโรงทอง ซึ่งเป็นที่ตั้งสถานีตำรวจหลังปัจจุบัน

ที่ตั้งและอาณาเขต
        อำเภอวิเศษชัยชาญตั้งอยู่ทางทิศตะวันตกของจังหวัด มีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียงดังนี้

      สถานีตำรวจภูธรวิเศษชัยชาญ แบ่งเขตการปกครองออกเป็น 10 ตำบล 80 หมู่บ้าน

ลำดับอักษรไทยอักษรโรมันจำนวนหมู่บ้านจำนวนประชากร
(ธันวาคม 2565)[21]
1.ไผ่จำศิลPhai Cham Sin
8
5,434
2.ศาลเจ้าโรงทองSan Chao Rong Thong
12
7,173
3.ตลาดใหม่ Talat Mai52,074
4.สาวร้องไห้Sao Rong Hai
8
4,342
5.ท่าช้างTha Chang
6
3,910
6.ยี่ล้นYi Lon
9
4,187
7.ม่วงเตี้ยMuang Tia125,614
8.ห้วยคันแหลนHuai Khan Laen
6
3,246
9.หัวตะพานHua Taphan73,010
10.ไผ่วงPhai Wong
7
3,065
     

การปกครองส่วนท้องถิ่น

ท้องที่อำเภอวิเศษชัยชาญประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 11 แห่ง ได้แก่

  • เทศบาลตำบลวิเศษไชยชาญ ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลไผ่จำศิลและตำบลศาลเจ้าโรงทอง
  • เทศบาลตำบลห้วยคันแหลน ครอบคลุมพื้นที่ตำบลห้วยคันแหลนทั้งตำบล
  • เทศบาลตำบลท่าช้าง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลท่าช้างทั้งตำบล และตำบลสี่ร้อย (นอกเขตเทศบาลตำบลบางจัก)
  • เทศบาลตำบลสาวร้องไห้ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลสาวร้องไห้ทั้งตำบล
  • เทศบาลตำบลม่วงเตี้ย ครอบคลุมพื้นที่ตำบลม่วงเตี้ยทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลไผ่จำศีล ครอบคลุมพื้นที่ตำบลไผ่จำศิล (นอกเขตเทศบาลตำบลวิเศษไชยชาญ)
  • องค์การบริหารส่วนตำบลศาลเจ้าโรงทอง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลศาลเจ้าโรงทอง (นอกเขตเทศบาลตำบลวิเศษไชยชาญ)
  • องค์การบริหารส่วนตำบลยี่ล้น ครอบคลุมพื้นที่ตำบลยี่ล้นทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลไผ่วง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลไผ่วงทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลหัวตะพาน ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหัวตะพาน 
  • องค์การบริหารส่วนตำบลตลาดใหม่ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลตลาดใหม่ทั้งตำบล

สภาพภูมิอากาศ
      มีลักษณะเป็นแบบมรสุม 3 ฤดู คือ ฤดูร้อน ฤดูฝน และฤดูหนาว

ทรัพยากรธรรมชาติ
    แหล่งน้ำที่สำคัญ ได้แก่ แม่น้ำน้อยและคลองขุน

เศรษฐกิจ
      ประชาชนในพื้นที่อำเภอวิเศษชัยชาญส่วนใหญ่ประกอบอาชีพ ทำนา ทำสวน ทำไร่ ผลผลิตทางการเกษตรที่สำคัญ คือ ข้าว มะม่วง และผักสวนครัว และมีอาชีพเสริม ได้แก่ เลี้ยงสัตว์ จักสาน

สถานศึกษา

  • โรงเรียนชุมชนวัดวิเศษชัยชาญ
  • โรงเรียนวิเศษไชยชาญ “ตันติวิทยาภูมิ”
  • โรงเรียนอนุบาลวัดนางใน(ละเอียดอุปถัมภ์)
  • โรงเรียนไผ่วงวิทยา
  • โรงเรียนวิเศษชัยชาญวิทยาคม
  • โรงเรียนอมราวิทยาภูมิ
  • โรงเรียนวัดยางมณี
  • โรงเรียนวัดห้วยคันแหลน
  • โรงเรียนวัดห้วยโรง
  • โรงเรียนวัดตลาดใหม่
  • โรงเรียนสนิทวิทยา
  • โรงเรียนวัดขุมทอง
  • โรงเรียนวัดอบทม
  • วิทยาลัยการอาชีพวิเศษชัยชาญ
  • โรงเรียนบ้านห้วยคล้า

สถานที่ท่องเที่ยว

  • วัดเขียน เป็นวัดเก่าแก่วัดหนึ่ง อยู่ที่หมู่ที่ 8 ตำบลศาลเจ้าโรงทอง ห่างจากตัวจังหวัด 12 กิโลเมตร ภายในพระอุโบสถมีภาพเขียนฝาผนังที่งดงาม สันนิษฐานว่าเป็นฝีมือช่างสกุลเมืองวิเศษชัยชาญสมัยอยุธยาตอนปลาย ลักษณะภาพคล้ายกับภาพเขียนที่พระอุโบสถวัดเกาะและวัดใหญ่สุวรรณาราม จังหวัดเพชรบุรี ซึ่งอยู่ในยุคเดียวกัน
  • วัดม่วง ตั้งอยู่หมู่ที่ 6 ตำบลหัวตะพาน ระยะทางจากตัวจังหวัดถึงวัดม่วงประมาณ 8 กิโลเมตร ใช้เส้นทางสายอ่างทอง-สุพรรณบุรี วัดจะอยู่ทางซ้ายมือ เป็นที่ประดิษฐานพระพุทธมหานวมินทร์ศากยมุนีศรีวิเศษชัยชาญ พระพุทธรูปที่ใหญ่ที่สุดในโลก และยังมีพระอุโบสถล้อมรอบด้วยกลีบบัวที่ใหญ่ที่สุดในโลก ภายในมีรูปปั้นเกจิอาจารย์ชื่อดังทั่วประเทศ มีแดนเทพเจ้าไทย แดนนรก แดนสวรรค์ และแดนเทพเจ้าจีน ซึ่งมีรูปปั้นเจ้าแม่กวนอิมขนาดใหญ่ มีรูปปั้นแสดงเหตุการณ์ในประวัติศาสตร์เกี่ยวกับสงครามไทย-พม่าที่เมืองวิเศษชัยชาญ และสามารถซื้อผลิตภัณฑ์ของดีเมืองอ่างทองได้ด้วย
  • อนุสาวรีย์นายดอกนายทองแก้ว ประดิษฐานอยู่ที่หน้าโรงเรียนชุมชนวัดวิเศษชัยชาญ บ้านมะขาม หมู่ที่ 2 ตำบลไผ่จำศีล ระหว่างกิโลเมตรที่ 26-27 ตามเส้นทางสายศรีประจันต์-วิเศษชัยชาญ เป็นอนุสรณ์สถานที่ชาววิเศษชัยชาญและชาวอ่างทองร่วมกันสร้างเพื่อรำลึกถึงคุณงามความดีของวีรบุรุษแห่งบ้านโพธิ์ทะเล ทั้งสองท่านที่ได้สละชีวิต เป็นชาติพลีในการสู้รบกับพม่าที่ค่ายบางระจันอย่างกล้าหาญ เมื่อปี พ.ศ. 2309 พระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว (เมื่อครั้งดำรงพระราชอิสริยยศสมเด็จพระบรมโอรสาธิราชฯ สยามมกุฎราชกุมาร) เสด็จพระราชดำเนินทรงเปิดอนุสาวรีย์เมื่อวันที่ 25 มีนาคม พ.ศ. 2520

ข้อมูล ณ วันที่ 18 พฤศจิกายน 2568